Neonljós, hesi bjartu og lýsandi listaverkini, geva ikki bert ein serligan stemning til handilsrúm men eru eisini ein gimsteinur í retro ljóslist. Í dag skulu vit avdúka gátuna við neonljósum og kanna vísindalig meginreglur aftanfyri teirra lýsing.
Neonljós eru í høvuðsheitum kaldar katodugass-útlátslampur. Kjarnuparturin hjá teimum er ein innsiglað glasrør ella pera við elektrodum í báðum endum. Rørið er fylt við einum sjáldsomum gassi, so sum neon, vetni, helium ella koltvísýringi. Undir hóskandi umstøðum kunnu hesar gassir vísa sínar egnu serligu litir-neon gevur út eitt heitt appelsin-reytt, vetni eitt livandi reytt, helium dregur ans við síni serstøku pinku glóð, og koltvísúrni gevur út eitt bjart hvítt ljós.
Meginreglan aftanfyri teirra lýsing er í roynd og veru ein smálig fysisk-kemisk reaktión. Tá ein spenningur uppá fleiri túsund volt verður lagdur á elektrodurnar, verður gassið inni í rørinum ioniserað, og myndar ein plasmatilstand. Undir hesi tilgongdini taka atom ella mýl í gassinum orku upp, og elektronir hoppa frá lægri orkustigum til hægri orkustig. Síðani sleppa hesar háorkuelektronirnar fotonir, tá tær venda aftur til lægri orkustig-ljósið, sum vit síggja við berum eyga. Liturin á ljósinum stendst av, at fotonir við ymiskum bylgjulongdum verða leyslatnar, meðan ymisk gassatom ella molekyl skifta.
Sum framleiðari av glasrørneonljósum/lýstum skelti, skilja vit djúpt tøknina og listina aftanfyri hvørt neonljós. Frá vali av gassi til tjúktina á rørvegginum, frá tilfarinum á elektrodunum til nágreiniliga stýring av spenninginum, er hvør detalja tengd at endaliga litinum á ljósinum og livitíðini á rørinum. Vit eru ikki bert sinnað at nýskapa tøkniliga og gjøgnumbrota, men taka eisini eina stremban eftir vakurleika og eina dedikatión til handverk inn í hvørja framleiðslugongd.
